kerkje Middelbuurt Schokland
rondje schokland

Schokland | Mooiste eilandwandelingen

Vriendelijk maar resoluut gaat de deur op slot voor de neus van drie bezoekers. Restaurant Schokland is volgens hun website vanaf tien uur open, maar de medewerkster meldt opgewekt dat het hen beter uitkomt als ze om elf uur openen.

Het is kwart over tien. Het bruine bord met in witte letters ‘Werelderfgoed Schokland‘ had in de uitgestrekte Noordoostpolder na een lange autorit indruk gemaakt. Nu zit er niets anders op: wandelen maar. De koffie en, belangrijker, het toilet moeten wachten.

De wandelroute voert grotendeels over de rand van het voormalige eiland in de polder. Een kronkelende lijn door een landschap dat met de liniaal is ontworpen. Maar het verwachte uitzicht op oud land aan de ene kant en nieuw land aan de andere blijft uit.

We lopen over een schelpenpad noordwaarts langs donkergroen struweel met bloeiende vlier en rozenstruiken. Vol getsjilp. Erachter af en toe gekwaak van een kikker. Links ligt grasland leeg te wuiven. Een hardloper passeert en meerdere fietsers, maar druk is het niet.

Waar koeien grazen en het land licht omhoog helt, komen we bij een opening met uitzicht op het nieuwe land. Een informatiepaneel van Het Flevo-Landschap verhaalt over zevenduizend jaar geleden toen Schokland nog geen eiland was en de Overijsselse Vecht erlangs stroomde.

Schokland is een rijke archeologische vindplaats. Om die te beschermen is langs de oostkant het waterpeil verhoogd. Dit zorgt er gelijk voor dat het eiland niet wegzakt door verdroging van het onderliggende veen én het levert een leefgebied op voor weide- en watervogels. Een ander bord legt uit wat grondwater is. Een watermeter geeft de stand aan.

Noordwaarts is een bruidspaar met fotograaf in actie. Genoeg mooie plekken hier met het nationale monument voor de binnenvaart, de oude haven, de lichtwachterswoning en de misthoorn. Houten loopplanken laten zien hoe de eilandbewoners bij hoogwater toch van dorp naar dorp konden.

In 1859 werd Schokland op bevel van koning Willen III ontruimd. Armoede en overstromingen maakten het eiland onveilig en steeds kleiner. Enkele rijksambtenaren bleven achter om de vuurtorens te bedienen en de haven te bemannen. Schokland bood veiligheid aan schepen bij ruig weer op zee, er was een visafslag en er kwamen dagjesmensen.

Bij het misthoorngebouwtje staat de deur open. Het hangt vol met geïllustreerde informatieborden over het Schokker dorp Emmeloord, de haven, de misthoorn en het leven op het eiland. Op de balken fladdert een zwaluwenpaar schuw heen en weer zonder het pand te verlaten.

Met een boog leidt de route langs twee kenmerkende boerderijen voor deze polder: een bakstenen woonhuis, een betonnen schuur en een erfsingel ter beschutting. De schuren zijn prefab in Kampen gemaakt en konden in een week gebouwd worden. Revolutionair voor die tijd, begin jaren vijftig.

In het Schokkerbos dat volgt, slingert een pad tussen eiken, essen en naaldbomen door. Bezoekerscentrum De Gesteentetuin is dicht en we lopen verder door het bos. Langs paden die geuren als limonade – vlierbloesem bloeit ook hier uitbundig. Esdoorns hangen vol zaden.

Het bos, dat bijna zeventig jaar geleden werd aangelegd als productiebos, ligt in het nieuwe land. Pas voorbij de Schokkerringweg komen we weer op het voormalige eiland terecht. Hier loopt het opnieuw over een fietspad tussen bosjes en kaal land door.

Op weg naar fundamenten van een vuurtoren en een Middeleeuwse kerk op de zuidpunt. Beide met een eigen informatiebord, maar ook het picknicktafelblad doet hier dienst als paneel met een plattegrond van het eiland onder de titel ‘Ontdek de schatten van Schokland’.

Verder met de zon in de nek nu is het warm. De route voert weer langs vlierbloesem en rozenstruiken. Erachter ligt een onverhard pad op de rand van de polder, maar dat gebied is van half maart tot half juli ‘kraamkamer’ voor vogels en hun jongen en afgesloten voor mensachtigen.

Op een terp tekent zich een schuilhuisje af. Hierin hangen nog meer verhalen. Over een put met brak water, goed om te wassen maar niet om te drinken. Over huisjes van dit formaat waarin soms wel drie gezinnen woonden. En over het eten en drinken en overstromingen. De Zuidert heet het hier. Vier jaar voor de rest van eiland werd het al ontruimd.

Vanaf de heuvel is het fijn uitkijken over het groen en blauw van het landschap. In de lucht hangen meeuwen. Tussen het riet jaagt een meerkoet een soortgenoot weg. Auto’s trekken rechte strepen van Ens naar Urk en terug. En tussen het huidige Ens en Emmeloord, plaatsnamen die van Schokland komen.

De klok slaat vier bij het museum in Middelbuurt. We gaan kort naar binnen en zien archeologische vondsten en oude foto’s en verhalen. De huisjes en het kerkje doen poppig aan – een museum in veelal replica museumstukken. Maar misschien zijn we overvoerd door de informatie die we onderweg al kregen. Schokland is een museum. En het bezoeken meer dan waard.

Praktische informatie

Foto’s van wandelroute Schokland